?

Log in

Іван Сай [entries|archive|friends|userinfo]
Іван Сай

[ userinfo | livejournal userinfo ]
[ archive | journal archive ]

мы на вайне [Mar. 16th, 2012|10:52 pm]
Іван Сай
Ідзе схаваная вайна
Link1 comment|Leave a comment

Той, хто любіць. Той, хто ненавідзіць [Nov. 10th, 2011|10:40 am]
Іван Сай

Той, хто любіць. Той, хто ненавідзіць

Link3 comments|Leave a comment

Мы ляжым снапамі на таках... [Dec. 24th, 2010|10:47 am]
Іван Сай
Як казаў Камю, “мы занадта доўга жывем”, каб гэтак настойліва не заўважаць зьменаў. Маю на ўвазе не новабудоўлі і, на жаль, ня зрухі насельніцтва ў кірунку ператварэньня ў нацыю, культуру, народ. Маю на ўвазе такую дробязь, як уласнае разуменьне таго, што з намі адбываецца. Асабліва пасьля апошніх прэзыдэнцкіх “выбараў”.
Read more...Collapse )
Link10 comments|Leave a comment

Што адбылося з НН [Dec. 15th, 2010|10:22 am]
Іван Сай
Чаму “францускія штучкі” ў НН-1910 ці “Толькі не гавары маёй маме” ў НН-1995 не карабацяць вока, а “шмаравідла” ў НН 2000-х выклікае грэблівасьць, быццам чытаеш не манітор, а сьценку ў вакзальнай прыбіральні?

Аказваецца, рэч тут зусім не ў “шмаравідле”, а ў той цывілізацыйнай плятформе, на якой едзе сёньня першая беларуская газэта з рысункамі.
Read more...Collapse )
Link20 comments|Leave a comment

pen [Oct. 28th, 2010|10:09 pm]
Іван Сай
Глёбуса не ўзялі ў пэн-клюб. А што там раблю я?
Link24 comments|Leave a comment

пасьля сустрэчы [Oct. 15th, 2010|07:27 am]
Іван Сай
Пасьля ўчорашняй сустрэчы зь Някляевым у ЭГУ пачуў, праходзячы праз кулуары, “его программы то я так и не услышал”... Дзіўна чуць і чытаць абстрактна-паліталягічныя камэнтары да беларускай сытуацыі як да “нармальнай”, быццам тут можа быць нейкая барацьба праграм. Тут -- барацьба мэнталітэтаў, прыродаў, харызмаў. Каму прыйдзе ў галаву пытацца праграму ў дрэсіроўшчыка, які ўваходзіць у клетку з шакалам? Спытаюцца – дзе твая палка і хлыст?

Перш, чым пачнецца барацьба словаў, мусіць адваяваць сабе месца філялёгія. Якой у ЭГУ, дарэчы, няма.
Link12 comments|Leave a comment

Някляеў [Oct. 14th, 2010|04:21 pm]
Іван Сай
Быў на сустрэчы Някляева ў ЭГУ. Людзей найшло столькі, што давялося сядзець на падлозе. Някляеў жывы, харызматычны, вясёлы, кажа што адчувае. Бачна, што ў палітыку пайшоў дзеля культуры, а не для нейкай грантадаўчай схемы, сваёй партыі, помсты, грошай, да чаго мы ўжо прывыклі. Напісаў на выбары верш, які сьведчыць, што ён -- майстар. Ніхто іншы з прэтэндэнтаў пакуль не засьведчыў свайго майстэрства, жывасьці й харызмы, не ахвяраваўся імі, не стварыў уражаньня, што ідзе ў палітыку дзеля культуры. А ўсе іншыя "дзеля", па-мойму, пазбаўленыя сэнсу. Бо вызваленая культура нацыі зробіць і эканоміку, і геапалітыку, і сацыялку лепшай, а не наадварот.
Link7 comments|Leave a comment

дзе хочацца жыць [Jul. 10th, 2010|09:26 am]
Іван Сай
Правапісную разнастайнасьць я магу параўнаць з разнастайнасьцю вясковай забудовы. Тая самая вёска, але ў ёй нам сустракаюцца стараветныя хаты, акуратныя сацыяльныя дамкі, сядзібы новага часу. Мы праходзім міма і ўсчынаем заўсёднае абмеркаваньне, дзе б я жыў або ня жыў. Аграгарадкі зь іх самапрэзэнтацыяй сьціпласьці і незаможнасьці гаспадароў амаль падкупляюць сваёй навізной і спарадкаванасьцю, і мы пагаджаемся, што гэта няблага, але самі, пры наяўнасьці выбару, жыць у іх ня сталі б ніколі. Сярод асобных сядзібаў мы абіраем тыя, у якіх ёсьць вобраз, дзе, апроч прасторы й выгоднасьці, нас прываблівае магчымасьць сваёй легенды, можа быць, дэталь, адценьне колеру ці проста ўдала зладжанае сьвятло і г.д. Мы пераглядаемся – вось у такой сядзібе нам бы жыць хацелася.
Read more...Collapse )
Link4 comments|Leave a comment

говори-говори да не заговаривай [Jun. 15th, 2010|05:45 pm]
Іван Сай
У закліку “Говори правду!” мне чуецца расейскі мэнтальны пасыл. Хочацца дадаць праз коску: “ссука, а то...”

Рэч нават ня ў тым, што апазыцыяй праўды ў беларускай сьвядомасьці ёсьць не хлусьня, а крыўда. Рэч у тым, што я ня мушу казаць праўду, калі гэта пагражае маёй бясьпецы, напрыклад. Ні Салжаніцын, ні Гавэл не заклікалі казаць праўду, яны заклікалі ня хлусіць. У гэтым вялікая розьніца, мяжа чалавечнасьці, што падзяляе іх, зьняволеных за праўду, і тых нелюдзяў, хто іх зьняволіў. Яны заклікалі ня хлусіць, а “Говори правду!” чулі ад сваіх катаў.

Увогуле чалавечае грамадзтва на сто адсоткаў складаецца з умоўнасьцяў, дзе праўда й няпраўда перамяшаныя паміж сабою. Гэтак у глябальным сэнсе, калі мы ратуемся ад чарговай пандэміі, а фармацэўты набіваюць сабе кішэні. Або калі нехта кажа, што прадукты з Чарнобыльскай зоны бясьпечныя ці небясьпечныя, але як там насамрэч, ня ведае ніхто. Або калі сталіністы счапляюцца з антысталіністамі – кожны за сваю праўду. Гэтак і ў сэнсе прыватным праўда фактычна сканчаецца тады, калі ў дзіцяці зьяўляецца выбар. Калі дзіця нашкодзіла і зваліла віну на іншага – гэта няпраўда, за яе сорамна перад бацькамі. Але варта дзіцяці выйсьці ў поле грамадзкіх умоўнасьцяў і зрабіць фактычна тое самае, каб зразумець, што тут такога не саромеюцца, тут гэта бадай што норма.

Няма, да прыкладу, праўды гісторыі, сучаснасьці й будучыні. Ёсьць праўда выбраных табою трактовак гісторыі, сучаснасьці й будучыні. Інакш кажучы, гэта ўжо й ня праўда ніякая, а вера.

Па выніку праўда ў кожнага чалавека – гэта толькі ён сам, яго фізычнае цела, яго голае цела і ёсьць яго голая праўда. Нічога больш праўдзівага няма. Каб выканаць каманду “Говори правду!”, чалавек мусіць распрануцца перад загоншчыкамі: ну вось я ўвесь перад вамі, уся мая праўда. Ні кроплі падману, падступнасьці, шматзначнасьці.

Распрананьне заварожвае і распрананьне прыгнечвае душу. Хочацца глядзець і хочацца адвесьці позірк. Чаго больш у гэтым ва ўсім – прыгажосьці або жудасьці? Якісьці канцлягерны стрыптыз...
Link7 comments|Leave a comment

кажу праўду [Jun. 15th, 2010|09:18 am]
Іван Сай
Дваццаць гадоў нашы дзеячы “дзеля паразуменьня” пераходзяць з народам на “русский изык”. А народ усё не разумее й не разумее. Дваццаць гадоў не прымае. І ніколі, думаю, ня прыме. Бо чамусьці ў большасьці працягвае лічыць роднай мовай беларускую. Таму нашы дзеячы яму як бы й ня нашы.

Нашы дзеячы адукаваныя людзі й таму, пераходзячы на русский, стараюцца гаварыць граматна, зусім як іх калегі ў Маскве ці Самары, як зусім такія сабе истиннорусские деятели. А народ усё не разумее й не прымае іх, бо ў большасьці працягвае лічыць сябе беларусамі. Таму нашы дзеячы выглядаюць яму як нейкія прыежджыя з Масквы эмісары-нямцовы, дарма што мясцовага разьліву.

Магчыма, нашых дзеячоў у іхным спадзяваньні натхняе прыклад ППРБ, які ўжо 16 гадоў водзіць іх вакол пальца, размаўляе нібыта па-руску, і народ яго выбірае й выбірае. Але ППРБ размаўляе на трасянцы і сам разумее сваю рускую мову ў нейкім скарынаўскім вымярэньні. Ён можа пра тое й ня думаць, але трасянка – зьява беларускага моўнага поля (калі хочаце, яна й ёсьць беларускай мовай у пэўнай яе мадыфікацыі), тутэйшая, якая культывуецца ў дзяржаўных межах Беларусі і сканчаецца акурат перад расейскай мяжой. Акурат там, дзе парадаксальным чынам пачынаюцца расейскамоўныя памкненьні нашых дзеячоў, бо іхнае жаданьне быць лепей зразумелымі народам проста выносіць іх за межы краіны.

Народ выбірае трасянку, бо яна свая, кампрамісная й ненавязьлівая. Беларуская літаратурная можа трохі напружваць (а можа й не, толкам яшчэ ніхто не спрабаваў). Расейская правільная, па-першае, не свая, па-другое, сымбалізуе нейкі твой выбар з падвохам і цяжкім дыханьнем чырвонага мядзьведзя на заднім пляне. А ну яго...

На маю думку, у агляднай пэрспэктыве жыцьця нашага й нашых непасрэдных нашчадкаў пераход на расейскую “для народнага разуменьня” ня быў, ня ёсьць і ніколі ня будзе выніковым. Наадварот, ён ужо даўно сымбалізуе паразу. Згадваю газэту “Свабода” 1990-х, якая выходзіла масавым накладам па-беларуску. Варта было ёй увесьці білінгвізм, як наклад упаў у дзесяць разоў, а ўрэшце і ўсё выданьне накрылася медным тазам.

У Беларусі большасьць людзей гавораць не па-расейску, а па-руску. Каму ўдаецца разгадаць гэты нацыянальны рэбус, той мае шанец. Расейская літаратурная мова не зьяўляецца ў нас рэальным сродкам камунікацыі з народам, бо яна – як бы расейская як бы мова. І ўсе кампаніі, кандыдаты і праграмы, што дзеля паразуменьня з народам пераходзяць на “русский изык”, з гэтага самага моманту ў вачах народа ператвараюцца ў фантомныя кампаніі, псэўдакандыдатаў і праграмы палёту на Марс.
Link7 comments|Leave a comment

navigation
[ viewing | most recent entries ]
[ go | earlier ]